Size ihtiyaçlarınız doğrultusunda ve özelleştirilmiş hizmetler sunabilmemiz için, bu internet sitesinde çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Çerezlerle ve nasıl çalıştıklarıyla ilgili daha detaylı bilgi için GİZLİLİK POLİTİKASI’nı okuyunuz. Kişisel verilerin korunması hakkında AÇIKLAMA METNİ’ni okuyunuz.
Duyurular:

Vergi 2021-155

06 Aralık 2021

Yayımlandığı Yer  : YAKLAŞIM DERGİSİ – Aralık 2021

                              ( Sayı : 348)

Mehmet MAÇ

Yeminli Mali Müşavir

FATURANIN KİM ADINA DÜZENLENMESİ GEREKTİĞİ

GİRİŞ:

Mal veya hizmet satışlarına ilişkin fatura veya serbest meslek makbuzunun (mali belgenin) KİM ADINA düzenleneceği konusunda bazen tereddüt oluşabilmektedir.

Faturanın veya serbest meslek makbuzunun kanunen MÜŞTERİ adına düzenlenmesi gerekmektedir.

Dolayısıyla yazımıza konu sorun, malı veya hizmeti satın alan MÜŞTERİNİN KİM OLDUĞU hususunun belirlenmesine ilişkindir.

Aşağıdaki bölümlerde hangi hallerde kim adına mali belge düzenlenmesi gerektiği konusundaki hükümler, idari yorumlar, sektör uygulamaları ve şahsi görüşlerimiz açıklanmıştır.

FATURA MÜŞTERİ ADINA DÜZENLENMESİ YASA GEREĞİDİR :

Vergi Usul Kanunu’nun (VUK’nun) faturayı tarif eden 229 uncu maddesi şöyledir :

Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında MÜŞTERİNİN borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından MÜŞTERİYE verilen ticari vesikadır.”

Yukarıdaki hükümlerde görüldüğü üzere, faturanın MÜŞTERİ ADINA düzenlenmesi yasa gereğidir.

Her bir mal alımı veya hizmet alımı, Borçlar Kanunu kapsamındaki sözlü veya yazılı akde dayanır.

Mal veya hizmet alımına ilişkin sözlü veya yazılı akitteki ALICI taraf, MÜŞTERİ tanımına uymakta ve faturanın bu alıcı (müşteri) adına düzenlenmesi gerekmektedir.

Mal veya hizmet alımlarının ekseriyetinde, mali belgenin kim adına düzenlenebileceği konusunda tereddüt oluşmamaktadır.

Ancak ;

  • Malı veya hizmeti alan reşit değilse veya bir vasi tarafından temsil ediliyorsa, alım akdini veli veya vasi durumundaki kişi yapmakta olduğu için faturanın veya serbest meslek makbuzunun kim adına kesileceği sorunu ortaya çıkmaktadır.
  • Satıcı ile müşteri vekilinin (vekil avukat, gümrük müşaviri, acente veya sair vekaletname sahiplerinin) muhatap olduğu hallerde de mali belgenin kim adına düzenleneceği sorusu ile karşılaşılmaktadır.
  • Müşterinin bir şirket veya bir tüzel kişi olduğu fakat satın alınan malın veya hizmetin bu tüzel kişinin gösterdiği başka bir kişiye verilmesi hallerinde mali belgenin kim adına düzenlenmesi gerektiği konusunda tereddüt edilebilmektedir.
  • Malı veya hizmeti alan ile ödemeyi yapanın farklı olması da yine bu ikilemin ortaya çıkmasına sebebiyet verebilmektedir.

Aşağıdaki bölümlerde konu ile ilgili mevzuat, özelgeler ve sektör uygulamaları dikkate alınmak suretiyle, hangi durumlarda mali belgenin kim adına düzenlenmesi gerektiği hakkındaki görüşlerimiz açıklanmıştır.

MALI veya HİZMETİ ALANIN REŞİT OLMAMASI veya VASİ TARAFINDAN TEMSİL EDİLMESİ:

Reşit olmayan kişiler (18 yaşını doldurmamış çocuklar) için velileri tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarında faturanın kim adına düzenleneceği konusundaki Maliye İdaresi görüşü, faturanın reşit olmayan kişi (çocuk) adına düzenleneceği yönündedir. [1]

Fatura çocuk adına düzenlenecek olmakla beraber satıcı ile muhatap durumda olan ve büyük ihtimalle ödemeyi de yapacak olan veli olduğu için faturada çocuğun ad ve soyadı yanında velisinin adının ve soyadının da belirtilmesi yararlıdır.

Aynı şekilde akli melekeleri yeterli olmadığı için vesayet altında bulunan kişiler lehine vasileri tarafından yapılan mal ve hizmet alımlarına ilişkin faturaların da vasi tarafından temsil edilen kişi adına düzenlenmesi gerekmekte olup yanı sıra vasi ismine de yer verilmesi yararlıdır.

Maliye İdaresinin yönlendirmesi böyle olmakla beraber farklı hukuki yapıların veya bakış açılarının da göz önünde tutulması gerekir.

Çünkü bir mal veya hizmetin müşterisi olan A kişisi satın alma sonrasında bu malı veya hizmeti B kişisine kullandırıyor olabilir. Böyle bir durumda yararlanıcı kişi B olmakla beraber müşteri durumundaki kişi A kişisidir.

Örnek vermek gerekirse;

  • Çocuğunun oynaması için oyuncak satın alan bir babanın bu oyuncağın faturasını kendi adına düzenletmesi hiç de yadırganacak bir durum değildir. Çünkü, oyuncağı baba oynamayacak olmakla beraber, alım işlemini müşteri sıfatıyla, ailesini geçindirmek durumunda olan baba yapmakta, bu alım sonucu mülkiyetini edindiği oyuncağı çocuğuna kullandırmaktadır.
  • Yine bir baba, konut satın alarak parasını kendi mal varlığından ödeyip faturasını da kendi adına yazdırdıktan sonra, bu konutun tapusunun 15 yaşındaki çocuğu adına verilmesini isteyebilir. Konut satıcısının faturayı baba adına düzenleyip, babanın talebi doğrultusunda konutun tapusunu, (babayı tapu harcı mükerrerliğinden korumak amacıyla) [2] çocuk adına vermesinde anormallik göremiyoruz. Bu örnekte de malın mülkiyeti nihai anlamda çocuğa geçmekle beraber, mal önce tapu alınmaksızın fatura ile mali anlamda babanın mülkiyetine geçmiş sonra hibe yoluyla çocuğa intikal etmiştir.
  • Bir evlat vesayeti altındaki mal varlığı ve geliri olmayan zihin özürlü annesi için bakım hizmeti aldığında hizmetin verildiği kişi anne olması nedeniyle faturanın da anne adına düzenlenmesi gerektiği Maliye İdaresinin benimsediği görüştür. Ancak burada anne alım akdi yapamayacak bedelini ödeyemeyecek durumda olduğu, hizmet alım akdinin vasi olan evlat tarafından yapıldığı ve bedelinin ödendiği dikkate alınırsa müşterinin vasi olduğu ve satın aldığı hizmeti annesine kullandırdığı, dolayısıyla faturanın vasi adına kesilmesinin yanlış bir hareket olmadığı savunulabilir.  Faturanın vasi adına düzenlenip faturada hizmetin kime verildiği bilgisinin de bulundurulması bize göre de yanlış olmayan bir uygulama teşkil eder.

Nitekim firmalar hesabına alınan tüm hizmetlerde faturanın firma adına düzenlenmesi ve hizmetin firmayla irtibatının kurulabilmesi için hizmet verilen kişinin de faturada belirtilmesi Maliye İdaresinin de kabul ettiği bir husustur.

Devamını okumak için lütfen dosyayı indiriniz.

[1] Gaziantep Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 09.01.2015 tarih ve 16700543-125-2 sayılı özelgede eğitim faturalarının veli adına değil ÖĞRENCİ ADINA düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.

[2] Lebib Yalkın Dergisinin Mart 2011 sayısında  yayımlanan “HASILAT PAYLAŞIMI SÖZLEŞMESİ KAPSAMINDA ARSA SATILMASI” başlıklı yazımızda, tapu harcından kaçınmak amacıyla tapunun nihai kişi adına çıkarılmasının mümkün olduğu yönündeki açıklamalarımız mevcuttur.