SOSYAL SİGORTA İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİNDE ASGARİ İŞÇİLİK UYGULAMALARINA İLİŞKİN YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER

Bilindiği üzere, ihale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, işin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik tutarının tespiti amacıyla 5510 sayılı Kanunun 85 inci maddesi kapsamında işlem yapılmaktadır. Asgari işçilik hesaplamalarına ilişkin usul ve esaslar ise Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 110 ve 111 inci maddelerinde düzenlemektedir.

Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 16/05/2026 tarihli ve 33255 sayılı Resmi Gazete’de “Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile ihale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işyerlerinde asgari işçilik hesaplamalarına ilişkin çeşitli düzenlemeler yapılmıştır.

Bu kapsamda söz konusu Yönetmelik ile birlikte yapılan değişiklikler aşağıdaki gibidir;

• Aynı işveren tarafından yürütülen ve birden fazla yapı ruhsatına konu olan özel nitelikteki bina inşaatı işyerlerinde, parsellerin bitişik veya birbirine yakın olması, sigortalıların fiilen ortak ve karma şekilde çalıştırılması ve işveren tarafından ilk inşaatın başlangıç tarihinden itibaren altı ay içerisinde talepte bulunulması kaydıyla, söz konusu inşaatların tek bir işyeri sicil numarası altında yürütülmesine SGK ünitesince izin verilebilecektir.
• Geçici kabulü noksansız yapılmakla birlikte işverene ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının bildirilmemesi ve işverenin talep etmesi halinde, işverene ödenen hakediş tutarı üzerinden asgari işçilik araştırması yapılabilecektir. Ancak, bu aşamada işin toplam maliyeti kesin olarak bilinmediğinden, bu araştırma sonucuna dayalı olarak ilişiksizlik belgesi düzenlenemeyecektir. Daha sonraki bir tarihte ihale makamı tarafından ödenmesi gereken toplam istihkak tutarının Kuruma bildirilmesi halinde, daha önce araştırma yapılan tutar, toplam istihkak bedelinden düşülerek kalan kısım üzerinden yeniden değerlendirme yapılacak ve yapılacak nihai inceleme sonucuna göre ilişiksizlik belgesi düzenlenecektir.
• İhale konusu işlerde işin bitim tarihi;
• Geçici kabul tutanağının eksiksiz düzenlenmiş olması halinde, tutanakta yer alan iş bitim tarihi esas alınmak suretiyle belirlenecektir.
• Geçici kabul tutanağında eksik veya kusur bulunduğunun tespit edilmesi halinde ise, eksiklik ve kusurların giderildiği tarih, iş bitim tarihi olarak kabul edilecektir.
• İşin geçici veya kesin kabule tabi olmaması durumunda ise; ihale makamı tarafından bildirilen tarih, iş bitim tarihi olarak dikkate alınacaktır.
• İhale konusu işin herhangi bir sebeple yarım kalması veya sözleşmenin feshedilmesi hâlinde, SGK tarafından yapılacak asgari işçilik araştırması, işverene fiilen ödenmiş hakediş (istihkak) tutarı ile sınırlı olarak gerçekleştirilecektir. Bu kapsamda, işverene herhangi bir hakediş ödemesi yapılmamış olması durumunda, asgari işçilik araştırma işleminin yapılmasına da gerek bulunmamaktadır.
• Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğine göre asgari işçilik araştırmalarında inşaat ruhsatnamesinde yer alan yapı sınıfı ve grubunun esas alınması suretiyle asgari işçilik işlemleri tesis edilmekte iken Yönetmeliğin 111 inci maddesinde yapılan değişiklik ile, iş bitim tarihinde geçerli olan yapı ruhsatındaki sınıf ve grubun dikkate alınması öngörülmüştür. Bu düzenleme ile, inşaat süreci boyunca meydana gelebilecek ruhsat değişikliklerinin hesaplamaya yansıtılması ve asgari işçilik tespitinin işin tamamlandığı tarihteki fiili duruma göre yapılması amaçlanmaktadır.
• Başladığı yıl içinde bitirilmiş olan inşaat maliyetinin hesaplanmasında inşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedelinin esas alınması uygulaması devam etmektedir.
• Başladığı yıldan sonraki yıllarda bitirilmiş olan inşaat maliyetinin hesaplamasında yönetmelik öncesinde inşaatın bitirildiği yıldan önceki yılın son birim maliyet bedeli dikkate alınırken mevcut değişiklikle birlikte inşaatın bitirildiği yıl hariç olmak üzere, inşaatın başladığı yıl ile bitirildiği yıl arasındaki tüm yıllara ait birim maliyet bedelinin aritmetik ortalaması alınarak bulunan birim maliyet bedeli esas alınacaktır. Söz konusu değişiklikle, özellikle uzun süreye yayılan inşaat işlerinde son yılın birim maliyet bedelinin dikkate alınması sebebiyle SGK tarafından belirlenen asgari işçilik tutarı artarken maliyetin yıllara dağıtılarak hesaplanması işverenler açısından avantajlı olacaktır.
• Kapanma, terk veya tasfiye olmadığı halde (inşaat dosyası SGK’da açık görünmeye devam ettiği sürece) en az iki yıl süre ile sigortalı çalıştırılmadığı işveren tarafından bildirilen veya Kurumca tespit edilen özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, sigortalı çalıştırılmaya son verilen tarih itibarıyla ünitece re’sen araştırma işlemi yapılacaktır. Böylelikle SGK tarafından işin fiilen sonlanmış olduğu değerlendirilerek işverenin başvurusunu beklemeden asgari işçilik incelemesini başlatabilecektir.
• Tescil edilmemiş veya tescil edilmekle birlikte Kuruma hiç işçilik bildirimi yapılmamış ihale konusu işler ile özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, işin başlangıç ve bitiş tarihlerinin ilgili idarelerden temin edilecek belgelerle tespit edilmesini müteakip, işin yürütümü için gerekli olan asgari işçilik miktarının belirlenmesine yönelik araştırma işleminin ilgili ünitece re’sen yapılacaktır. Bu kapsamda yürütülen araştırmalarda, hesaplamaya esas alınan asgari işçilik oranı üzerinden herhangi bir indirim veya eksiltme uygulanmaksızın işlem tesis edilecektir.
• İhale konusu işlere ilişkin olarak Ünitece yapılan araştırmalar neticesinde, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği kapsamında Kuruma bildirilmediği tespit edilen asgari işçilik tutarları üzerinden hesaplanan prim borçları; ihale konusu işlerde Yönetmeliğin 110 uncu maddesi, özel nitelikteki inşaat işyerlerinde ise 111 inci maddesi hükümleri doğrultusunda tahakkuk ettirilecektir. Söz konusu prim borçları, aksine bir tespit bulunmaması hâlinde işin bitim tarihinin bulunduğu aya mal edilerek gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverene tebliğ edilecektir. İşverenlerce, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde borcun ödenmesi, taahhütname verilmesi veya itirazda bulunulmaması hâlinde, ilgili borç kesinleşmiş sayılacak ve işlemler buna göre sonuçlandırılacaktır.
• İhale konusu ve özel nitelikteki inşaat işlerinde hangi hallerde ünitece araştırma işlemi yapılacağı Kurumca belirlenecektir.

Yönetmelik, 16/05/2026 tarihi itbarıyla yürürlüğe girmiştir.

Söz Konusu Yönetmeliğe ulaşmak için linke tıklayınız.

Saygılarımızla,