Size ihtiyaçlarınız doğrultusunda ve özelleştirilmiş hizmetler sunabilmemiz için, bu internet sitesinde çerezler (cookies) kullanılmaktadır. Çerezlerle ve nasıl çalıştıklarıyla ilgili daha detaylı bilgi için GİZLİLİK POLİTİKASI’nı okuyunuz. Kişisel verilerin korunması hakkında AÇIKLAMA METNİ’ni okuyunuz.
Sirkülerler:

Vergi 2022-019

31 Ocak 2022

ENFLASYON DÜZELTMESİNİ 31/12/2023 TARİHİNE KADAR ERTELEYEN 7352 SAYILI KANUN 29/01/2022 TARİHİNDE RESMİ GAZETE’DE YAYIMLANMIŞTIR

Hatırlanacağı üzere; Aralık 2021 döneminde Vergi Usul Kanununun (“VUK”) mükerrer 298 inci maddesinde öngörülen şartların sağlanması nedeniyle, VUK’a göre düzenlenen 2021 yılı mali tabloları için enflasyon düzeltmesi yapılması zorunluluğu doğmuş ancak söz konusu uygulamanın en son 17 önce gerçekleştirilmiş olması ve gerekli hazırlıklar için yeterli süre bulunmadığı gerekçesiyle bir süreliğine ertelenmesine yönelik kamuoyunda talepler dile getirilmişti.

Kamuoyundan gelen bu talepler doğrultusunda, uygulamanın 31/12/2023 yılı sonuna kadar ertelenmesi ve şartların sağlanıp sağlanmadığına bakılmaksızın bu tarihte yapılmasına yönelik düzenlenme içeren bir kanun teklifi 13/01/2022 tarihinde TBMM’ye sunulmuştu. Söz konusu teklife ilişkin 2022/009 sayılı Duyurumuzda açıklamalar yapılmıştı.

Söz konusu düzenleme TBMM Genel Kurulu’nda aynen kabul edilmiş ve Cumhurbaşkanı’nın onayının ardından 7352 Sayılı Vergi Usul Kanunu ile Kurumlar Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (“Kanun”) olarak 29/01/2022 tarihli ve 31734 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir.

İşbu Sirkülerimizde, getirilen yasal düzenleme ile bu düzenlemenin vergi uygulamalarındaki etkileri hakkında bilgi verilmektedir.

  1. YASAL DÜZENLEME :

    Kanunun 1 nci maddesiyle getirilen düzenleme aşağıdaki gibidir:

MADDE 1 – 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununa aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 33 – Geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2021 ve 2022 hesap dönemleri (kendilerine özel hesap dönemi tayin edilenlerde 2022 ve 2023 yılında biten hesap dönemleri itibarıyla) ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde mükerrer 298 inci madde kapsamındaki enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmaz.

Mükerrer 298 inci maddenin (Ç) fıkrası uygulaması açısından, birinci fıkrada enflasyon düzeltmesi yapılmayacağı belirtilen dönemler enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği dönem olarak değerlendirilir.

31/12/2023 tarihli mali tablolar, enflasyon düzeltmesi şartlarının oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulur. Yapılan enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kâr/zarar farkı geçmiş yıllar kâr/zararı hesabında gösterilir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl kârı vergiye tabi tutulmaz, geçmiş yıl zararı zarar olarak kabul edilmez.

Bu maddenin birinci, ikinci ve üçüncü fıkrası hükümleri, mükerrer 298 inci maddenin (A) fıkrasının (9) numaralı bendi kapsamında olan mükellefler bakımından geçerli değildir.

  1. YASAL DÜZENLEMENİN TEMEL ESASLARI :

Geçici vergi dönemleri de dahil olmak üzere 2021, 2022 hesap dönemleri ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde şartların oluşup olmadığına bakılmaksızın mali tablolar enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacaktır.

31/12/2023 tarihli mali tablolar ise, şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesine tabi tutulacaktır. Bu düzeltmeden kaynaklanan kar/zarar farkları geçmiş yıllar kar/zararı hesabında gösterilecektir. Bu şekilde tespit edilen geçmiş yıl karları (2023 hesap dönemine ilişkin tutarlar dahil) vergiye tabi tutulmayacak, geçmiş yıl zararları ise vergi matrahının tespitinde zarar olarak indirilemeyecektir.

Enflasyon düzeltmesi yapılmayacağı belirtilen bu dönemler "enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği dönem" olarak değerlendirilecektir.

Yasal düzenleme, münhasıran sürekli olarak işlenmiş altın, gümüş alım-satımı ve imali ile iştigal eden mükellefleri kapsamamaktadır. Bu nedenle, söz konusu mükellefler eskiden olduğu gibi yasal düzenlemede belirtilen dönemlerde de enflasyon düzeltmesi yapmaya devam edeceklerdir.

Yasal düzenlemeye göre, enflasyon düzeltmesinin ertelenmesi özel hesap dönemini kullanan mükellefler açısından 2022 ve 2023 yılında biten özel hesap dönemleri ile 2023 yılında başlayan özel hesap dönemlerinin geçici vergilendirme dönemlerinde geçerli olacaktır. Buna göre, bu mükellefler 2022 ve 2023 yılında biten özel hesap dönemleri ile 2023 yılında başlayan özel hesap dönemlerinin geçici vergilendirme dönemlerinde şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın mali tablolarını enflasyon düzeltmesine tabi tutmayacaklar ancak 2024 yılında biten hesap dönemi sonu itibariyle yine şartların oluşup oluşmadığına bakılmaksızın enflasyon düzeltmesini uygulayacaklardır. 

  1. YASAL DÜZENLEMENİN VERGİ UYGULAMALARINA ETKİSİ :
  2.  31/12/2023 Tarihinde Yapılacak Enflasyon Düzeltmesinin Vergisel Etkisini Göstereceği Dönem

Yasal düzenleme, 31/12/2023 tarihinde yapılacak enflasyon düzeltmesinden kaynaklanan kar/zarar farklarının vergi matrahının hesabında dikkate alınmamasını öngörmektedir. Bu nedenle, bu tarihte yapılacak enflasyon düzeltmesi herhangi bir vergisel etki yaratmayacaktır. 2023 hesap dönemine ait vergi matrahı, düzeltme öncesi mali tablolara göre tespit edilen karlar/zararlar üzerinden hesaplanacaktır.

Bununla birlikte, 31/12/2023 tarihli bilançonun düzeltilmesi sonucu hesaplanan tutarlar, izleyen dönemde enflasyon düzeltmesi yapılıp yapılmayacağına bakılmaksızın, izleyen dönemin başlangıç değerleri olarak dikkate alınacak ve izleyen hesap döneminde amortismanlar ve itfa payları, düzeltilmiş değerler üzerinden hesaplanmaya başlanacaktır. Nitekim, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 6/1/2022 tarihinde paylaşılan taslak Tebliğde de bu yönde açıklamalar yapılmıştır.

Bu çerçevede;

  • 1/1/2024 tarihinden itibaren ayrılacak amortismanlar ve itfa payları iktisadi kıymetlerin 31/12/2023 tarihinde yapılacak enflasyon düzeltmesi sonucu tespit edilecek düzeltilmiş değerleri üzerinden hesaplanacaktır.
  • 1/1/2024 tarihinden itibaren satışa konu edilecek iktisadi kıymetlerin maliyet bedeli olarak yine aynı şekilde 31/12/2023 tarihinde yapılacak enflasyon düzeltmesi sonucu tespit edilecek düzeltilmiş değerleri esas alınacaktır.

Bu nedenle, enflasyon düzeltmesi 1/1/2024 tarihinden itibaren vergisel etki yaratmaya başlayacaktır.

  1. Yasal Düzenlemenin Yeniden Değerleme Uygulamalarına Etkisi
  2. VUK Mükerrer 298-Ç Maddesi Açısından

VUK’un mükerrer 298-Ç maddesinin 11 inci bendi, enflasyon düzeltmesine ilişkin şartların oluştuğu dönemlerde bu fıkra uyarınca yeniden değerleme yapılamayacağını hüküm altına almıştır.

Kanunla getirilen yasal düzenlemenin 2 nci fıkrasına göre, mükerrer 298 inci maddenin (Ç) fıkrası uygulaması açısından, birinci fıkrada enflasyon düzeltmesi yapılmayacağı belirtilen dönemler enflasyon düzeltmesi şartlarının gerçekleşmediği dönem olarak değerlendirilecektir.

Dolayısıyla, 2022 hesap dönemi ile 2023 hesap dönemi geçici vergi dönemlerinde VUK’un mükerrer 298/Ç maddesi kapsamında yeniden değerleme yapılabilecektir.

Bu madde kapsamındaki yeniden değerleme geçici vergi dönemlerinde de yapılabileceğinden, mükelleflerin 2022 hesap dönemi ilk geçici vergilendirme döneminden itibaren söz konusu uygulamadan yararlanmaları mümkündür. Bununla birlikte, geçici vergilendirme dönemleri itibariyle yeniden değerlemenin yapılmamış olması hesap dönemi sonunda bu uygulamadan yararlanılabilmesine engel teşkil etmemektedir.

  1. VUK Geçici 31 ve Geçici 32 Maddeleri Açısından

Yukarıda ifade edildiği üzere, 31/12/2023 tarihinde yapılacak enflasyon düzeltilmesi 1/1/2024 tarihinden itibaren vergisel etki yaratmaya başlayacak; 1/1/2024 tarihinden itibaren ayrılacak amortismanlar ve itfa payları düzeltilmiş değerler üzerinden hesaplanacak ve bu tarihinden itibaren satışa konu edilecek iktisadi kıymetlerin maliyet bedeli olarak yine düzeltilmiş değerler esas alınacaktır.

Bu nedenle, VUK’un geçici 31 ve geçici 32 maddeleri kapsamında yapılacak yeniden değerlemeler 1/1/2024 tarihine kadar vergisel fayda sağlayacaktır. Yeniden değerleme uygulamalarından yararlanıp yararlanmamaya karar verilirken bu hususun da dikkate alınmasını tavsiye ederiz.